Hoa là thứ không thể thiếu trong những ngày Tết. Ngoài ý nghĩa để trang hoàng cho nhà cửa thì hoa còn có nhiều ý nghĩa đối với người Việt. Trong thờ cúng tổ tiên, lễ tết việc dâng hoa cúng thể hiện thành tâm rất quan trọng. Dâng hoa cũng có ý nghĩa hướng tới những điều thiện lành, tốt đẹp trong cuộc sống. Cúng hoa trong Phật giáo là thể hiện cho việc tu nhân. Nếu cúng hoa đẹp sẽ hái được quả ngon, nhìn thấy hoa là nhớ đến tu nhân, tu thiện mới nhận được báo thiện.
Xưa, trên đĩa hoa cúng có nhiều bông hoa các loại tùy theo mùa như huệ trắng, ngọc lan, hoàng lan, hoa cúc, thược dược… đều là những loài hoa có hương thơm và tên đẹp.Nay, hoa có tới hàng trăm loại tùy mùa nhưng cơ bản vẫn là cúc, hồng, sen, huệ. Nhưng có một số loại hoa dùng để thời cúng như hoa hồng, hoa huệ còn nhiều loài hoa như nhài chỉ để chơi hay tẩm ướp trà.. Vì thế cần biết rõ để chọn hoa cũng cho phù hợp thể hiện được lòng thành kính và sự trang nghiêm của con cháu với ông bà tổ tiên trong các dịp lễ Tết.
Những loại hoa nên tránh sử dụng để cúng lễ trong ngày lễ Tết có rất nhiều. Với hoa ly rực rỡ, thơm nhát nhưng lại không nên dâng lễ Phật. Nhưng có thể dâng gia tiên và nơi thờ thánh (thánh Mẫu). Dù vậy, một số người vẫn kiêng dùng hoa lý và sợ ly tán, chia ly trên bàn thờ gia tiên.
Hoa phong lan dù đẹp và bền được nhiều người mua để cắn ban thờ vào dịp Tết nhưng đây cũng là loại hoa không nên đem để dâng Phật vì loài hoa này có nhiều màu sắc rực rỡ và chữ “phong” gần nghĩa với phong tính, phóng túng. Còn hoa địa lan thơm, không rực rỡ vì chỉ có màu xanh hoặc vàng, lại trồng ở đất nên có thể đem dâng Phật, thánh, cúng gia tiên đều được. Hoa lan móng rồng tuy thơi nhưng không thể dùng để thời cúng vì hình dáng cánh hoa giống móng rồng và tên gọi cũng không đẹp.
Ngoài ra, có những loại hoa không được đem vào lễ Phật, thánh và gia tiên ví dụ như hoa nhài tuy là biểu tượng của sự trong sạch, tinh khiết nhưng trong dân gian là loại không đứng đắn, hay gặp nghịch cảnh. Hoa cúc áo tuy bông xinh xắn, mầu đẹp, chữa bệnh tốt nhưng lại liệt vào hàng hoa dại không được ai cắm chơi huống hồ dâng lên gia tiên. Trong khi đó, cúc vạn thọ có tên hay, màu vàng tươi tắn, dễ trồng và dễ sống ở miền Trung, miền Nam biểu hiện của sự may mắn, thịnh vượng nhưng ở Hà Nội lại không đưa lên ban thờ vì nó có mùi hôi. Ngoài ra, hoa râm bụt có mày đỏ, bông đẹp nhưng cũng không được người Việt dùng. Hoa phù dung tên đẹp nhưng mau tàn và có tích không hay nên cũng bị liệt vào hàng “cấm” khi dùng để cúng lễ.
Khi mua hoa cũng người dùng nên chú ý thật kĩ lựa chọn các loài hoa có ý nghĩa tốt, bông đẹp, hương thơm khi dâng lên bàn thờ tổ tiên và bàn thờ Phật.
